یادگار استاد حسن بنا، چهارم شهریور ١٣١٩؛ کوچه لولاگر تهران

یادگار استاد حسن بنا، چهارم شهریور ١٣١٩؛ کوچه لولاگر تهران

خیابان حافظ را از کنار پل حافظ به سمت جنوب می‌روید. بنیاد فرهنگی رودکی و سفارت روسیه را پشت سر گذاشته‌اید و به سمت راست می‌پیچید؛ خیابان نوفل لوشاتو. پنجاه متر جلو تر می‌روید و قبل از رسیدن به سفارت فرانسه، کوچه‌ای را می‌بینید که همچنان در دارد؛ کوچه لولاگر با دری که گذر زمان رنگ و رویش را برده است، اما پیداست که روزگاری آبی بود.

لولاگر نام کوچه‌ای است که تمام خانه های آن شبیه به یکدیگر و قرینه هستند. هر پنجره به روی پنجره‌ای مشابه خود و هر در به روی دری مشابه خود گشوده می‌شود و معماری که طرح خانه های این کوچه را کشیده است، کوچک ترین جزئیات این سو و آنسوی کوچه را یکسان در نظر گرفته است؛ به این صورت که حتی درختان حیاط ها متقارن و با تعداد مشابه و در نقاط مشابه کاشته شده‌اند. کوچه لولاگر از هیاهوی خیابان های پر رفت و آمد انقلاب و حافظ و جمهوری به دور است و هنوز پای ساختمان های بلند به آن باز نشده است و همچنان ساکنان قدیمی ساختمان های آجری با بهارخواب های دل انگیز را در خود دارد.

یادگار استاد حسن بنا، چهارم شهریور ١٣١٩؛ کوچه لولاگر تهران

کوچه لولاگر (از آثار ثبت شده‌ی میراث فرهنگی) سال ۱۳۱۷ و در دوران پهلوی اول ساخته شده است. مرحوم محمد باقر لولاگر به همراه برادرش، اکبر لولاگر که در برلین فرش فروشی دارد، بخشی از اموالش را صرف ساخت مسجد و بیمارستان می‌کند و با بخش دیگر زمین کوچه لولاگر را می‌خرد و ساخت خانه‌ی خود و برادرش را به استاد حسن بنا می‌سپارد که اکنون نامش را با دست خطی ساده روی سرستون یکی از خانه‌های کوچه نوشته‌اند و تاریخ زده‌اند: «یادگار استاد حسن بنا؛ چهارم شهریور ١٣١٩» محمد لولاگر به رسم امانت داری، مشابه هر آنچه که برای برای خود ساخت را آنسوی کوچه برای برادر دور از وطنش ساخت و این چنین کوچه‌ی قرینه‌ی تهران شکل گرفت.

چند نسل از خاندان لولاگر از همان وقتی که این خانه ها را ساختند تا همین امروز در این کوچه زندگی کرده‌اند و بیشترشان هنوز ساکن خانه های سمت چپ کوچه‌اند؛ اما نه به همان سرزندگی سابق، مانند خانه هایشان. لولاگر ها که از خانواده های معروف و متمول روزگار خود بودند، کوچه‌ای را در مرکز شهر انتخاب کردند و آن‌طور که می‌خواستند ساختند و اول و آخرش نیز دری گذاشتند تا کوچه لولاگر کوچه‌ای شود برای زندگی اختصاصی با خانه‌های اختصاصی و معماری اختصاصی. بازماندگان خانواده لولاگر روایتگران خوبی از تاریخ این کوچه نیستند، اما تداوم سکونت آن ها در این کوچه و نگه داشتن خانه های اجدادشان موجب ماندگاری این کوچه شده است.

قدیمی ترین پیتزا فروشی تهران نیز در همین کوچه است؛ پیتزا داوود. آقا داوود که این مغازه را در بهمن ماه سال چهل باز کرده است، با مو های سفید و چشمان سیاه براق و لبخندی که از جنس لبخند های مردم قدیمی تهران است، هنوز هم پیتزا را به سبک دهه‌ی چهل می‌پزد و مردم روی چهارپایه های رنگی و جعبه نوشابه های مغازه می‌نشینند.

یادگار استاد حسن بنا، چهارم شهریور ١٣١٩؛ کوچه لولاگر تهران

در پیتزا داوود موقع سفارش باید اسم کوچکتان را بگویید و آقا داوود نه به سفارش مشتری ها که بنا به تصمیم خودش سفارش ها را ثبت می‌کند. اگر سه نفر باشید و چهارتا پیتزا خواسته باشید، آقا داوود می‌گوید: «چهار تا زیاده، دو تا بستونه!» پیتزا خوردن در این مغازه آداب دیگری هم دارد؛ وقتی غذا تمام شد، آقا داود از شما می‌پرسد: «سیر شدی؟» و اگر جواب«نه» باشد، یک پیتزای دیگر می‌فرستد داخل تنور و می‌دهد شما. دیوار های پیتزا فروشی داوود نیز از دیدنی های این کوچه هستند؛ سربازان زمان جنگ قبل از رفتن به جبهه می‌آمدند و روی دیوار های آن یادگاری‌ می‌نوشتند و می‌رفتند.

کافه ری را با فضای دلنشین و پنجره‌های بزرگ رو به حیاط از دیگر جاذبه های کوچه لولاگر است. ساختمان این کافه زمانی یکی از خانه های قدیمی کوچه بود و بعد ها توسط یکی از نوه های تازه از فرنگ برگشته‌ی لولاگرها بازسازی شد. این خانه علاوه بر کافه رستوران، گالری نیز هست و در یکی از طبقاتش سفیر فرانسه زندگی می‌کند.

یادگار استاد حسن بنا، چهارم شهریور ١٣١٩؛ کوچه لولاگر تهران

در کوچه لولاگر مغازه‌ی قدیمی دیگری هست که تابلوی «تعمیرات کفش پذیرفته می‌شود» به سبک و سیاق تابلو هایی که دست‌کم ٤٠‌ سال پیش در تهران می‌ساختند، نصب شده است. علاوه بر این ها، یک دارالترجمه، یک تولیدی و یک دفتر بیمه نیز در این کوچه قرار دارد.

کوچه لولاگر با این‌که پیر شده و غبار زمان بر شانه‌ هایش نشسته است، خسته نیست و چراغ زندگی همچنان در آن روشن است. شهرداری پایتخت قول داده است به زودی این کوچه را کف پوش و نورپردازی همه جایش را روشن کند، چون به قول آقا داوود این جا یک کوچه‌ی معمولی نیست.

آرمین رحیمی وند ، کارشناسی ارشد معماری منظر

(Armin Rahimi vand , Master of landscape architecture)

گزارش اختصاصی هنر و معماری آبگینه

منبع:

آبگینه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *