بازآفرینی ساختار مجموعه صاحب آباد تبریز بر پایه مستندات تاریخی

بررسی عوامل موثر بر تحول کالبدی خانه و فرهنگ زندگی در یک قرن اخیر ایران موردپژوهی: تحولات الگوی خانه در شهر تاریخی لار

مقاله “ بازآفرینی ساختار مجموعه صاحب آباد تبریز بر پایه مستندات تاریخی 

نویسندگان

عیسی حجت ؛ آزیتا بلالی اسکویی ؛ ثنا یزدانی

منتشر شده در دوفصلنامه علمی مطالعات معماری ایران (دانشگاه کاشان) (سال نهم، شماره پیاپی ۱۷، بهار و تابستان سال ۱۳۹۹ شمسی)

چکیده

شهر تاریخی تبریز به ‌عنوان پایتخت سیاسی حکومت‌ هایی چون ایلخانیان، ترکمانان قویونلو و صفویان، میراث‌ دار گنجینه ‌های ارزشمند معماری و شهرسازی در طول ایام بوده که از پس گذر سالیان دور و رخدادهای تاریخی، جز ردّ پای کمرنگی از این آثار بر جای نمانده است. میدان و مجموعه صاحب ‌آباد تبریز نیز به‌ عنوان آغازگری بر فضاهای باز شهری ایران، از جمله آثار باشکوه روزگاران گذشته می ‌باشد که سنگ بنای آن به دوره ‌ایلخانان مغول بازگشته و در حال حاضر جز نامی تغییریافته (صاحب ‌الامر) و چند بنای رو به تخریب کامل، اثری از آن قابل مشاهده نیست؛ از این ‌رو تلاش برای شناخت پیشینه تاریخی این مجموعه و نیز باززنده‌ سازی شکوه گذشته آن، گامی ضروری در راستای افزایش پیوستگی تاریخی و نیز حفظ هویت این مجموعه است.

بر همین اساس، پژوهش حاضر در راستای پاسخ به این پرسش که ساختار کالبدی و عملکردی مجموعه صاحب ‌آباد از آغاز پیدایش، در دوره حکومتی ایلخانیان تا دوره حکومتی صفویان به چه ترتیب بوده است، با استناد بر متون و منابع تاریخی شامل اسناد نوشتاری و تصویری، دگرگونی ‌ها و تحولات این مجموعه را گام ‌به ‌گام مطالعه و تحلیل کرده است.

روش تحقیق این پژوهش بر اساس تحلیل محتوا، با راهبرد تفسیری ‌تاریخی بوده و نتایج حاصل از مطالعات، تحلیل ‌ها و تطبیق تواریخ، ضمن احترام بر پژوهش‌ های پیشین، حاکی از یک طراحی مرحله ‌به ‌مرحله (نه از پیش اندیشیده) برای کلیت مجموعه و متاثر از رویدادهای سیاسی‌ حکومتی (انتخاب تبریز به ‌عنوان پایتخت) در آغاز پیدایش و نیز حوادث طبیعی و جنگ ‌های تاریخی در ادامه می ‌باشد. اوج تکامل کالبدی و عملکردی مجموعه صاحب ‌آباد و نیز عظمت عرصه میدان در روند تاریخ، در دوران حکومت شاه‌ طهماسب صفوی (۹۳۰ـ۹۸۴ق) بوده و پس از این دوران مجموعه صاحب ‌آباد گام در راه افول خود گذارده است.

واژگان کلیدی:

تبریز ؛ مجموعه صاحب آباد ؛ مستندات تاریخی ؛ ساختار ؛ کالبد ؛ عملکرد

 

بازآفرینی ساختار مجموعه صاحب آباد تبریز بر پایه مستندات تاریخی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *